การเข้าพรรษา

การเข้าพรรษา คือ การที่พระภิกษุผูกใจว่าจะอยู่ประจำเสนาสนะวัดใดวันหนึ่ง ตลอดเวลา 3 เดือนในฤดูฝนไม่ไปค้างแรมให้ล่วงราตรีในที่แห่งอื่นระหว่างที่ผูกใจนั้น เป็นพิธีกรรมสำหรับภิกษุโดยตรง ซึ่งมีวินัยนิยมบรมพุทธานุญาตไว้ให้ปฏิบัติทุกรูป จะเว้นเสียมิได้ไม่ว่าในกรณีใด ๆ มีเรื่องราวปรากฎ อยู่ในวัสสูปนายิกขันธกะ พระวินัยปิฎกใจความย่อ ๆ ว่า สมัยเมื่อผ่านปฐมโพธิกาลไปแล้วมีกุลบุตรเข้ามาบวชเป็นภิกษุมากขึ้น พระพุทธเจ้ายังมิได้ทรงบัญญัติให้ภิกษุจำพรรษา ถึงฤดูฝนมีน้ำขังเต็มพื้นที่ไร่นาทั่วไป ชาวบ้านอาศัยพื้นที่เหล่านั้นประกอบอาชีพทางกสิกรรมพวกพ่อค้าเป็นต้นที่มิใช่ชาวกสิกรต่างพักผ่อนหยุดสัญจรกันในฤดูนี้เพราะนอกจากไม่สะดวกแล้วยังเป็นอันตรายแก่พืชผลของชาวไร่ชาวนา แต่ภิกษุในสมัยนั้นบางจำพวกหาพักการจาริกไม่บ้างพากันย่ำเหยียบหญ้าระบัดและสัตว์เล็กตายเป็นอันมาก ชาวบ้านพากันติเตียน พระพุทธเจ้าทรงทราบจึงบัญญัติให้ภิกษุสำพรรษาในฤดูฝนตลอด 3 เดือน นับแต่วันแรม 1 ค่ำเดือน 8 ไปจนถึงวันเพ็ญเดือน 11 เหลือเวลา 1 เดือน ท้ายฤดูฝนคือแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึงเพ็ญเดือน 12 ซึ่งเป็นเวลานำลดและพืชผลเริ่มสุกแล้วไว้เป็นจีวรกาล คือ เวลาแสวงหาจีวรผลัดเปลี่ยนของภิกษุ

ต่อมาทรงบัญญัติซ้ำเติมในเรื่องการจำพรรษานี้อีกให้ภิกษุทุกรูปถือเสนาสนะจะเป็นถ้ำ คูหา หรือกุฏิอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ ที่มีมุง ที่บังแดดฝนครบถ้วน ห้ามจำพรรษาในที่กลางแจ้ง ในโพรงไม้ ในหลุมที่ขุดหรือในกุฏิดินซึ่งมีลักษณะเหมือนตุ่มอาจเป็นอันตรายพังลงมาทับเพราะน้ำฝนได้ โดยพระพุทธบัญญัติดังกล่าวนี้จึงถือเป็นประเพณีนิยมปฏิบัติสืบ ๆ กันมาจนถึงปัจจุบันนี้
ระเบียบพิธี

การเข้าพรรษาเป็นวัตรปฏิบัติของภิกษุสามเณร ซึ่งมีระเบียบพิธีปฏิบัติดังนี้

1. ถึงวันเข้าพรรษา คือ วันแรมค่ำหนึ่ง เดือน 8 ถ้าเป็นปีมีอธิกมาสก็ตกวันแรมค่ำหนึ่ง เดือน 8 หลัง พระภิกษุ สามเณรทั้งหมดภายในวัดเตรียมดอกไม้ธูปเทียนใส่พานหรือภาชนะที่สมควรเพื่อใช้สักการะปูชนียวัตถุต่าง ๆ ในวัด และใช้ทำสามีจิกรรมกันตามธรรมเนียมให้พร้อมก่อน และในวันนี้หรือวันก่อนวันนี้หนึ่งหรือสองวันทายกทายิกามักนำเครื่องสักการะมากถวายภิกษุสามเณรที่ตนนับถือ เช่น ดอกไม้ ธูปเทียน ผ้าอาบน้ำฝน เป็นต้น และมักจะนิยมหล่อเทียนขนาดใหญ่กุให้จุดอยู่ได้ทั้งวันทั้งคืนตลอด 3 เดือน ถวายสงฆ์เพื่อจุดเป็นพุทธบูชาเริ่มตั้งแต่วันเข้าพรรษา

2. ถึงกำหนดเวลา ส่วนใหญ่จะเป็นตอนเย็น พระภิกษุสามเณรลงพร้อมกันในโรงอุโบสถ จัดให้นั่งตามลำดับอาวุโสก่อนหลัง หันหน้าไปทางพระพุทธรูป เริ่มทำวัตรเย็น แสดงพระธรรมเทศนาหรืออ่านประกาศเรื่องวัสสูปนายิกา ทำสามีจิกรรม คือ ขอขมาโทษต่อกัน อธิษฐานพรรษา เสร็จแล้วสักการบูชาปูชนียสถานภายในวัด

3. การประกาศวัสสูปนายิกา นั้น ก็เพื่อบอกให้รู้เรื่องเข้าพรรษา บอกเขตของวัดนั้น ๆ ที่จะต้องรักษาพรรษา บอกเรื่องการถือเสนาสนะ และประกาศให้รู้ว่า จะให้ถืออย่างไร ปฏิบัติอย่างไร และหากมีกติกาอื่นใดอีกในเรื่องจำพรรษาร่วมกันก็ให้บอกได้ในประกาศนี้

4. การทำสามีจิกรรม ขอขมาโทษต่อกัน เป็นหน้าที่ของภิกษุสามเณรทุกรูปในวัดนั้น ๆ จะต้องทำตามวินัยนิยม ซึ่งมีระเบียบพิธีดังนี้

1) ผู้รับขอขมาโทษ นั่งพับเพียบหันหน้ามาทางผู้ขอขมา เมื่อผู้ขอขมากราบเริ่มประนมมือรับ
2) ผู้ขอขมาโทษคุกเข่ากราบพร้อมกัน 3 ครั้ง เฉพาะรูปที่เป็นพระสังฆเถระและเจ้าอาวาส
3) กราบแล้ว ยกพานเครื่องสักการะขึ้นประคองแค่อกน้อมกายลงเล็กน้อย กล่าวคำขอขมา
4) เมื่อผู้รับขอขมากล่าวคำอภัยโทษแล้ว ผู้ขอทั้งหมดรับคำให้อภัยพร้อมกัน ด้วยอาการยกพานเครื่องสักการะขึ้นใน
ท่าจบนิดหน่อย
5) เสร็จจากรูปหนึ่งแล้วทำกับอีกรูปหนึ่ง โดยวิธีดังกล่าวต่อเนื่องกันไปจนถึงสามเณรรูปสุดท้ายเป็นอันเสร็จพิธี

5. การอธิษฐานเข้าพรรษา มีระเบียบปฏิบัติสืบกันมา คือ ให้ภิกษุสามเณรทั้งหมดคุกเข่าขึ้นพร้อมกัน หันหน้าทางพระพุทธรูป
ประธาน กราบพระพุทธรูป 3 ครั้งแล้ว พระสังฆเถระผู้เป็นประธานหรือเจ้าอาวาสนำประนมมือว่า นโม พร้อมกัน 3 จบ ต่อจากนั้นนำเปล่ง
คำอธิษฐานพรรษาพร้อมกัน 3 จบ ว่า“อิมสฺมึ อาวาเส อิมํ เตมาสํ วสฺสํ อุเปมิ” (หรือ อุเปมะ) เสร็จแล้วกราบพระอีก 3 ครั้ง นั่งราบพับเพียบตามเดิม

6. การสักการะบูชาปูชนียวัตถุสถานภายในวัด หากมิได้สักการบูชาปูชนียวัตถุสถานก่อนเข้าโรงอุโบสถ เมื่อออกจากโรงอุโบสถแล้ว พึงถือเครื่องสักการะร่วมกันไปสักการะปูชนียสถานอื่น ๆ ในบริเวณวัดเท่าที่มี เช่น พระเจดีย์ ต้นพระศรีมหาโพธิ์ เป็นต้น เสร็จแล้วถ้าต้องการทำสามีจิกรรมกันตามกุฎีต่อ ก็พึงทำในระยะนี้ กลับถึงกุฎีของตนแล้ว ถ้าจะอุตสาหะอธิษฐานพรรษาซ้ำจำกัดเฉพาะเขตกุฎีของตนอีกก็ทำได้

Leave a comment

Filed under :: พุทธศาสนา ม.2 เทอม 2 ::

:: ความเห็น ::

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s