ทุกข์

ชีวิตจะประกอบด้วยขันธ์ 5  โดยความสัมพันธ์กับโลก ชีวิตในทางปฏิบัติหรือชีวิตโดยความสัมพันธ์กับโลกได้ ซึ่งเรียกว่า”ทวาร”(ประตู, ช่องทาง )หรืออายตนะ
อายตนะ แปลว่า ที่ต่อ หรือแดน หมายถึงที่ต่อกันให้เกิดความรู้ แดนเชื่อมต่อให้เกิดความรู้หรือแหล่งที่มาของความรู้ แปลอย่างง่าย ๆ ว่า ทางรับรู้ แบ่งออกเป็น

อายตนะภายใน หมายถึง ที่เชื่อมต่อให้เกิดความรู้ แดนต่อความรู้ฝ่ายภายใน ได้แก่

  • ตา(จักขุ)
  • หู(โสตะ)
  • จมูก (ฆานะ)
  • ลิ้น (ชิวหา)
  • กาย (กาย)
  • ใจ (มโน)

ทั้ง 6 นี้เรียกอีกอย่างว่า อินทรีย์ 6 เพราะเป็นใหญ่ในหน้าที่ของตนแต่ละอย่าง เช่น จักขุ เป็นเจ้าในการเห็น เป็นต้น

อายตนะภายนอก หมายถึง ที่เชื่อมต่อให้เกิดความรู้ แดนต่อความรู้ฝ่ายภายนอก ได้แก่

  • รูป (รูปะ) คือสิ่งที่เห็น เสียง (สัททะ)
  • กลิ่น (คันสะ)
  • รส (รสะ)
  • สัมผัสทางกาย (โผฏฐัพพะ)
  • อารมณ์ที่เกิดกับใจ สิ่งที่ใจนึกคิด(ธรรมารมณ์)

ทั้ง 6 นี้ เรียกทั่วไปว่า อารมณ์ 6 คือ เป็นสิ่งสำหรับให้ใจยึดหน่วงเมื่ออายตนะภายใน ซึ่งเป็นแดนรับรู้ กระทบกับอารมณ์(อายตนะภายนอก)ซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกรู้ก็จะเกิดความรู้จำเพาะด้านของอายตนะแต่ละอย่าง ๆ ขึ้น เช่น

  • ตากระทบรูป เกิดความรู้เรียกว่า เห็น
  • หูกระทบเสียง เกิดความรู้ เรียกว่า ได้ยิน เป็นต้น

ความรู้จำเพาะแต่ละด้านนี้เรียกว่า “วิญญาณ” แปลว่า ความรู้แจ้ง คือรู้อารมณ์ ดังนั้น จึงมีวิญญาณ 6 อย่าง เท่ากับอายตนะและอารมณ์ 6 คู่ คือ วิญญาณทางตา ได้แก่เห็นวิญญาณทางหู ได้แก่ ได้ยิน วิญญาณทางจมูก ได้แก่ ได้กลิ่น วิญญาณทางลิ้น ได้แก่ รู้รส วิญญาณทางกาย ได้แก่ รู้สิ่งที่ต้องกาย วิญญาณทางใจ ได้แก่ รู้อารมณ์ทางใจ หรือรู้เรื่องในใจ
ความสัมพันธ์ระหว่าง อายตนะ 6 อารมณ์ 6 และวิญญาณ 6 ดังนี้

อายตะ 6 อารมณ์ 6 วิญญาณ 6

  1. จักขุ – ตา เป็นแดนรับรู้ รูปะ – รูป เกิดความรู้ คือ จักขุวิญญาณ – เห็น
  2. โสตะ – หู เป็นแดนรับรู้-สัททะ – เสียง เกิดความรู้ คือ โสตวิญญาณ – ได้ยิน
  3. ฆานะ -จมูก เป็นแดนรับรู้ คันธะ – กลิ่น เกิดความรู้ คือ ฆานวิญญาณ – ได้กลิ่น
  4. ชิวหา – ลิ้น เป็นแดนรับรู้ รส – รส เกิดความรู้ คือ ชิวหาวิญญาณ – รู้รส
  5. กาย – กาย เป็นแดนรับรู้ โผฏฐัพพะ – สิ่งต้องกาย เกิดความรู้ คือ กายวิญญาณ – รู้สิ่งต้องกาย
  6. มโน – ใจ เป็นแดนรับรู้ ธรรมารมณ์ – เรื่องในใจ เกิดความรู้ คือมโนวิญญาณ – รู้เรื่องในใจ

Leave a comment

Filed under :: พุทธศาสนา ม.2 เทอม 2 ::

:: ความเห็น ::

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s