บูชาผู้ควรบูชา

การบูชาผู้ควรบูชา หรือ การถือเอาตัวอย่างของคนดีมาเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตของตน อันจะทำให้เรามีความกล้าหาญในการทำดียิ่ง ๆ ขึ้น เพื่อเป็นมงคลแก่ชีวิต

บุคคลผู้ควรบูชา หมายถึง บุคคลที่มีบุญคุณ ผู้มีคุณธรรม ผู้เป็นเนื้อนาบุญ (นักบวช) ผู้เป็นบัณฑิต นักปราชญ์หรือผู้รู้

คำว่าบูชา ไม่เพียงแต่การนำดอกไม้ธูปเทียนไปบูชาเท่านั้น ตามความหมายของมงคลข้อนี้ หมายถึงการปฏิบัติ 3 อย่าง คือ

  1. ปัคคัณหะ แปลว่า ยกย่อง ได้แก่การเชิดชู เทิดทูน สนับสนุนบุคคลที่เราเห็นว่าเป็นคนดี เช่นการเลือกตั้งผู้แทนที่ดี หัวหน้าที่ดี ประธานที่ดี เป็นต้น
  2. สักการะ บูชาด้วยเครื่องสักการะ หมายถึง การบูชาด้วยการแสดงออกมาภายนอก ประกอบด้วยอุปกรณ์บางอย่าง เช่น ธูป เทียน ดอกไม้ และอื่น ๆ ตามความนิยม ของที่ใช้ประกอบในการบูชาเหล่านี้ รวมเรียกว่า “เครื่องสักการะ” คำว่า “สักการะ” แปลว่า เครื่องประกอบพิธีการ
  3. สัมมานะ แปลว่า นับถือ คือยอมรับนับถือบุคคลผู้ประพฤติดีประพฤติชอบ แล้วถือเอาเป็นคติเป็นแบบอย่าง

บุคคลผู้ควรบูชา

  1. พระพุทธเจ้า ชื่อว่าทรงเป็นปูชนียบุคคลของพุทธศาสนิกชน เพราะทรงประกอบด้วยพระปัญญาคุณ พระบริสุทธิคุณ พระกรุณาคุณ และทรงตั้งพระพุทธศาสนา ประกาศสัจธรรม บัญญัติพระวินัย ให้ประชาชนเว้นสิ่งที่ควรเว้น และประพฤติในสิ่งที่ควรประพฤติ และเป็นแบบอย่างของมนุษย์ที่หลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง มีชีวิตเป็นอิสระ
  2. พระสงฆ์สาวก ชื่อว่าเป็นปูชนียบุคคลของพุทธศาสนิกชน เพราะประกอบด้วยคุณความดี คือ เป็นผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติธรรม ปฏิบัติสมควร เป็นนาบุญของโลก และนำสืบต่อพระพุทธศาสนามาโดยลำดับ
  3. ครู อุปัชฌาย์ อาจารย์ ชื่อว่าเป็นปูชนียบุคคลของศิษยานุศิษย์ เพราะประกอบด้วยคุณความดี คือ เป็นผู้ประสาทศิลปวิทยา และบำเพ็ญกรณียกิจอันเป็นหน้าที่ของตนอีก 5 ประการ คือ แนะนำอบรมให้เป็นคนดี สอนให้เข้าใจแจ่มแจ้ง บอกศิลปวิทยาให้สิ้นเชิงไม่ปิดบังอำพราง ส่งเสริมยกย่องความดีงามความสามารถให้ปรากฏ และสร้างเครื่องคุ้มภัยในสารทิศ คือ สอนฝึกศิษย์ให้ใช้วิชาเลี้ยงชีพได้จริงและรู้จักดำรงตนด้วยดี ที่จะเป็นประกันให้ดำเนินชีวิตที่ดีงามโดยสวัสดี มีความสุขความเจริญ
  4. บิดามารดา ญาติผู้ใหญ่ ผู้ทรงคุณธรรม บิดามารดาชื่อว่าเป็นปูชนียบุคคลของบุตรธิดา เพราะประกอบด้วยคุณความดี คือ เป็นผู้ให้กำเนิดและเลี้ยงดูมาตั้งแต่เล็กจนเติบใหญ่ และยังบำเพ็ญกรณียกิจหน้าที่ของตนอีก 5 ประการคือ ห้ามปรามป้องกันจากความชั่ว ดูแลฝึกอบรมให้ตั้งอยู่ในความดี ให้การศึกษาศิลปวิทยา เป็นธุระเมื่อถึงคราวจะมีคู่ครองที่สมควร และมอบทรัพย์สมบัติให้เมื่อถึงโอกาสอันควร
  5. พระมหากษัตริย์ ชื่อว่าเป็นปูชนียบุคคลของพสกนิกรทั้งปวงที่จงรักภักดี เพราะทรงประกอบด้วยคุณความดี คือ ทรงเป็นประมุขของชนทั้งชาติ และทรงไว้ซึ่งทศพิธราชธรรม 10 ประการ คือ พระราชทานวัตถุสิ่งของ พระราโชวาทแนะนำสั่งสอนแก่พสกนิกร ทรงสังวรระวังรักษาพระอาการกาย วาจา ใจ ให้สะอาดปราศจากโทษ ทรงสละไทยธรรมบรรเทามัจฉริยโลภ พระอัธยาศัยประกอบด้วยความซื่อตรง พระอัธยาศัยอ่อนละมิน ทรงบำเพ็ญกุศลวัตรเผาผลาญอกุศลวิตก ไม่ทรงเกรี้ยวกราดมีพระเมตตาเป็นนิสัย ไม่ทรงเบียดเบียนใครมีพระกรุณาเป็นนิสัย ทรงมีพระหฤทัยดำรงมั่นในขันติธรรม และทรงรักษายุติธรรมไม่ให้แปรผันจากสิ่งที่เที่ยงที่ตรง
  6. ผู้นำสังคม ผู้นำองค์การ นักปราชญ์ ผู้ดำรงอยู่ในศีลในธรรม ชื่อว่าเป็นปูชนียบุคคลของผู้ใต้บังคับบัญชา เพราะเป็นผู้ประกอบคุณ

ธรรมของผู้ใหญ่ อันได้แก่ เมตตา ความรักใคร่ ปรารถนาจะให้เป็นสุข กรุณา ความสงสารคิดจะช่วยให้พ้นทุกข์ มุทิตา ความพลอยยินดีในเมื่อผู้ใต้บังคับบัญชาได้ดี อุเบกขา ความวางเฉย คือ วางใจเป็นกลางออกห่างจากอคติธรรม มีจิตใจอ่อนโยนไม่แข็งกระด้าง มุ่งบำบัดทุกข์ บำรุงสุขแก่ผู้ใต้บังคับบัญชา

วัตถุที่ควรบูชา เรียกว่า ปูชนียวัตถุ ก็นับเข้าในมงคลข้อนี้ ปูชนียวัตถุนั้น ได้แก่ วัตถุที่ควรบูชาที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ซึ่งประมวลลงในพุทธเจดีย์ 4 ประการ คือ ธาตุเจดีย์ เจดีย์คือ พระบรมสารีริกธาตุ และพระธาตุสาวก บริโภคเจรีย์ เจดีย์คือสังเวชนียสถาน 4 แห่ง ได้แก่ สถานที่ประสูติ สถานที่ตรัสรู้ สถานที่แสดงปฐมเทศนา และสถานที่ปรินิพพาน ตลอดถึงพุทธบริขารและต้นพระศรีมหาโพธิ์ ธรรมเจดีย์ เจดีย์คือพระไตรปิฎก คัมภีร์พระธรรมที่จารไว้ในใบลาน ที่พิมพ์เป็นเล่ม ตลอดจนคำสั่งสอนที่จารึกในแผ่นศิลาและอื่น ๆ อุเทสิกเจดีย์ เจดีย์คือพระพุทธรูป รอยพระบาทและรูปพระสงฆ์สาวก

การบูชานั้นมี 2 อย่างคือ

  1. บูชาด้วยสิ่งของ มีดอกไม้ ธูป เทียน เป็นต้น เรียกว่า อามิสบูชา
  2. บูชาด้วยความเชื่อฟังปฏิบัติตามคำสั่งสอน เรียกว่า ปฏิบัติบูชา

Leave a comment

Filed under :: พุทธศาสนา ม.1 เทอม 2 ::

:: ความเห็น ::

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s