นิโรธ

นิโรธ คือความดับทุกข์ หมายถึง การดับสนิทแห่งทุกข์ทางใจ ด้วยเหตุที่ว่าความทุกข์เกิดขึ้นได้ก็เนื่องจากสาเหตุหรือเหตุปัจจัย ถ้าเหตุแห่งทุกข์ถูกขจัดออกไปเสีย ความทุกข์ก็จะดับลงหรือหมดไปทันที ความดับทุกข์คือการดับเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์นั่นเอง เมื่อทุกข์ดับความสุขก็จะบังเกิดขึ้น ดังนั้นหลักธรรมที่เกิดสุขจึงเป็นหลักธรรมที่ควรบรรลุ ดังหลักธรรมต่อไปนี้

นิโรธ : สุข 2

สุข 2
ความสุข คือความดับทุกข์การสิ้นทุกข์ (นิโรธ) ทั้งปวง ความดับทุกข์ หมายถึง หมดความทุกข์ บรรลุความสุขอันสูงสุด ความสุขมีความสำคัญมากในการปฏิบัติธรรมทางพระพุทธศาสนา อาจกล่าวได้ว่า พุทธจริยธรรมไม่แยกต่างหากจากความสุข เริ่มตั้งแต่ขั้นต้น ในการทำความดีหรือกรรมดีทั่ว ๆ ไปที่เรียกว่า บุญ ก็มีพุทธพจน์ตรัสว่า “บุญเป็นชื่อของความสุข” ในการบำเพ็ญเพียรทางจิตหรือเจริญภาวนา ความสุขก็เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้เกิดสมาธิ ดังพุทธพจน์ว่า “ผู้มีสุข จิตย่อมตั้งมั่น (เป็นสมาธิ)” และเมื่อจิตเป็นสมาธิบรรลุฌานแล้ว ความสุขก็เป็นองค์ประกอบของฌาน และสุขที่ประณีตขึ้นไปอีก คือจุดหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนาคือ นิพพาน ก็เป็นความสุข และเป็นบรมสุขคือสุขสูงสุดอีกด้วย นอกจากนั้น จุดหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนาที่เป็นบรมสุขหรือโพธินั้น ก็พึงบรรลุได้ด้วยความสุข หรือด้วยข้อปฏิบัติ ที่มีความสุข มิใช่บรรลุด้วยความทุกข์หรือด้วยข้อปฏิบัติที่เป็นทุกข์ สุข 2 ในที่นี้หมายถึง ความสุข 2 ลักษณะคือ

  1. กายิกสุข หมายถึง ความสุขทางกาย คือ ความสุขที่เกิดจากประสาทสัมผัสทั้ง 5 เช่น ความสุขที่ได้ยินเสียงไพเราะ ได้ลิ้มรสอาหารอร่อย ได้มองเห็นสิ่งที่สวยงาม ได้ดมกลิ่นที่หอมสดชื่น และได้สัมผัสสิ่งที่อ่อนนุ่ม เป็นต้น2.
  2. เจตสิกสุข หมายถึง ความสุขทางใจ คือความสบายใจ การมีจิตใจเบิกบานสดชื่อแจ่มใส ความไม่ขุ่นข้องหมองใจ เป็นต้น

คิหิสุข  หมายถึง สุขของคฤหัสถ์ คือ ความสุขของชาวบ้าน, ความสุขที่ชาวบ้านควรพยายามเข้าถึงให้ได้สม่ำเสมอ หรือความสุขอันชอบธรรมที่ผู้ครองเรือนควรมี ประกอบด้วย

  1. อัตถิสุข หมายถึง ความสุขที่เกิดจากการมีทรัพย์ คือ ความภูมิใจ เอิบอิ่มใจ ว่าตนมีโภคทรัพย์ที่ได้มาด้วยน้ำพักน้ำแรง ด้วยความขยันหมั่นเพียรของตน และโดยขอบธรรม
  2. โภคสุข หมายถึง ความสุขที่เกิดจากการใช้จ่ายทรัพย์ คือ ความภูมิใจ เอิบอิ่มใจ ว่าตนได้ใช้ทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบนั้น ใช้เลี้ยงชีพ ใช้เลี้ยงผู้ที่ควรเลี้ยง และใช้บำเพ็ญประโยชน์ต่าง ๆ
  3. อนณสุข หมายถึง ความสุขที่เกิดจากความไม่เป็นหนี้ คือ ความภูมิใจ เอิบอิ่มใจ ว่าตนเป็นไท ไม่มีหนี้สินติดค้างใคร
  4. อนวัชชสุข หมายถึง ความสุขที่เกิดจากความประพฤติที่ไม่มีโทษ คือ ความภูมิใจ เอิบอิ่มใจ ว่าตนมีความประพฤติสุจริต ไม่บกพร่องเสียหาย ใคร ๆ ไม่ติเตียน ทั้งทางกาย วาจา และทางใจ

ในบรรดาความสุข 4 ประการนี้ ความสุขที่เกิดจากความประพฤติที่ไม่มีโทษ มีความสำคัญที่สุด หากบุคคลประพฤติดีย่อมจะก่อให้เกิดความสุขอีก 3 ประการที่เหลือดังกล่าว

Leave a comment

Filed under :: พุทธศาสนา ม.1 เทอม 2 ::

:: ความเห็น ::

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s