:: ใบงานที่ 2 ::

  1. อริยสัจ 4 ได้แก่อะไร ความจริงอันประเสริฐ 4 ประการ ได้แก่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค
  2. ทุกข์ หมายถึงอะไร  ความทุกข์ สภาพที่ทนได้ยาก สภาวะที่บีบคั้น ขัดแย้ง บกพร่อง ได้แก่ ชาติ ชรา มรณะ การประจวบกับสิ่งอันไม่เป็นที่รัก ไม่ชอบ การพลัดพรากจากสิ่งที่รักสิ่งที่ชอบ ความปรารถนาไม่สมหวัง
  3. สมุทัย หมายถึงอะไร เหตุเกิดแห่งทุกข์ สาเหตุให้ทุกข์เกิด ได้แก่
    1. ตัณหา 3 คือ กามตัณหา (ความใคร่ในกาม)
    2. ภวตัณหา (ความอยากมีอยากเป็น) และ
    3. วิภวตัณหา
  4.  นิโรธ หมายถึงอะไร ความดับทุกข์ ได้แก่ นิพพาน
  5. มรรค  หมายถึงอะไร ทางที่นำไปสู่ความดับทุกข์ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ ได้แก่ มรรคมีองค์ 8
  6. ขันธ์ 5 คืออะไร   ขันธ์ 5 หรือ เบญจขันธ์ หมายถึง กองแห่งรูปธรรมและนามธรรมห้าหมวดที่ประชุมกันเข้าเป็นหน่วยรวม ซึ่งบัญญัติเรียกว่า สัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา เป็นต้น หรือส่วนประกอบห้าอย่างที่รวมเข้าเป็นชีวิต ประกอบด้วย
    • รูปขันธ์ หมายถึง กองรูป ได้แก่ ธาตุ 4
    • เวทนาขันธ์ หมายถึง กองเวทนา ความรู้สึก ได้แก่ สุข ทุกข์ เฉยๆ
    • สัญญาขันธ์ หมายถึง กองสัญญา ความจำ ขาว เขียว ดำ แดง เป็นต้น
    • สังขารขันธ์ หมายถึง กองสังขาร ความคิด
    • วิญญาณขันธ์ หมายถึง กองวิญญาณ ได้แก่ การรับรู้ทางตา หู จมูก ลิ้น กายและใจ

    ขันธ์ 5 นี้ ย่อลงมาเป็น 2 คือ รูป และนาม รูปขันธ์จัดเป็นรูป เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ จัดเป็นนาม อีกอย่างหนึ่ง จัดเข้าในปรมัตถธรรม 4 : วิญญาณขันธ์ เป็น จิต เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ และสังขารขันธ์ เป็น เจตสิก (อาการหรือคุณสมบัติต่าง ๆ ของจิต เช่น ความโลภ โกรธ หลง ศรัทธา สติ เมตตา เป็นต้น) รูปขันธ์ เป็น รูป ส่วนนิพพาน เป็น ขันธวินิมุต คือ พ้นจากขันธ์ 5

  7. ธาตุ 4 ได้แก่ อะไร
     1. ปฐวีธาตุ ได้แก่ ธาตุดิน คือ สิ่งที่มีลักษณะแข็ง ภายในตัวเราก็มี ภายนอกก็มี ธาตุดินที่มีภายในตัวเราได้แก่ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เยื่อในกระดูก ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ลำไส้ใหญ่ ลำไส้เล็ก อาหารใหม่ อาหารเก่า หรือสิ่งอื่นใดก็ตามในตัว ที่มีลักษณะแข็ง เป็นต้น

   2. อาโปธาตุ ได้แก่ ธาตุน้ำ คือ สิ่งที่มีลักษณะเอิบอาบ ซึมซาบ ดึงดูด ภายในตัวเราก็มี ภายนอกตัวเราก็มี ธาตุน้ำที่มีภายในตัวเรา ได้แก่ ดี เสลด หนอง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา เปลวมัน (มันเหลว) น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร (น้ำปัสสาวะ) หรือสิ่งอื่นใดก็ตามในตัว ที่มีลักษณะเอิบอาบ เป็นต้น

  3. เตโชธาตุ ได้แก่ ธาตุไฟ คือ สิ่งที่มีลักษณะร้อนหรืออุณหภูมิ ภายในตัวเราก็มี ภายนอกตัวเราก็มี ธาตุไฟที่มีอยู่ภายในตัวเรา ได้แก่ ไฟที่ยังกายให้อบอุ่น ไฟที่ยังกายให้ทรุดโทรม ไฟที่ทำกายของเราให้กระวนกระวาย และไฟที่เผาผลาญอาหารให้ย่อย หรือมีลักษณะใดลักษณะหนึ่งซึ่งมีลักษณะร้อนหรืออบอุ่น

  4. วาโยธาตุ ได้แก่ ธาตุลม คือ สิ่งที่มีลักษณะเคลื่อนไหว มีลักษณะพัดผันเคร่งตึง ยึดหยุ่น ภายในตัวเราก็มี ภายนอกตัวเราก็มี ธาตุลมที่มีภายในตัวเรา ได้แก่ ลมพัดขึ้นเบื้องบน ลมพัดลงเบื้องต่ำ ลมในท้อง ลมในไส้ ลมซ่านไปตามตัว ลมหายใจ หรือในรูปแบบอื่นใดอันมีลักษณะพัดผันไป เป็นต้น

          เมื่อบุคคลพิจารณากำหนดธาตุ 4 ด้วยสติสัมปชัญญะ มองเห็นความเกิดขึ้นและความเสื่อมสลายไปในกาย ตระหนักว่าภายนี้ก็สักว่ากาย มิใช่สัตว์ บุคคล ตัวตน เราเขา ดังนี้ นั่นคือเข้าใจการเสื่อมสลายของธาตุหรือสสารทุกชนิดไม่มีสิ่งใดที่จะคงทนถาวรอยู่ได้ ย่อมเสื่อมสลายในที่สุด จะทำให้เข้าใจในกฎของธรรมชาติ หรือความเป็นของธรรมดา ไม่ยึดมั่นถือมั่น และปล่อยวางจนเป็นอิสระในที่สุด

Leave a comment

Filed under :: พุทธศาสนา ม.1 เทอม 2 ::

:: ความเห็น ::

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s